Nieuw:

       Een video (ongeveer 6 minuten) met foto's en tekst over de geschiedenis van Hooites Beukema.

Historie

Op een avond in 1867 rijdt huisarts dr. Jacob Jan Beukema na een bezoek aan een patient met koets en paard in Martenshoek in het water. Dit ongeluk wordt opgemerkt door een boer en tijdens het opwarmen bij het haardvuur in de boerderij vindt er een gesprek plaats over stro en vertelt de boer dat er in Leeuwarden fabriek gebouwd is, die van stro een soort papier maakt.

De eerste "strokartonfabriek" van Nederland is J.G. Kuipers & Co (van 1867 tot 1911).

In die tijd ging het stro uit Groningen naar Leeuwarden of naar Duitsland of werd verbrand.

Nieuwsgierig geworden bezoekt Jacob Jan Beukema de onderneming in Leeuwarden. Ook reist Beukema naar de firma Connemann een "strokartonfabriek" te Leer in Duitsland.

Beukema vat het plan op om een dergelijke fabriek in Hoogezand te bouwen, maar het ontbreekt hem aan voldoende geld. De broer van zijn vrouw Elsje Hooites, scheepsbouwer Roelof Hooites zoekt een nieuwe uitdaging omdat de bouw van houten schepen minder lonend wordt.

(Foto collectie RHC Groninger Archieven (818-7265)

hb 01a

De vader van Elsje en Roelof Hooites, Ipe Annes Hooites (getrouwd met Geesien Meursing), is eigenaar van scheepswerven en tevens van 1866 tot 1878 burgemeester van Hoogezand. Roelof krijgt de leiding van de werven op het moment dat vader Hooites burgemeester wordt.

Roelof Hooites is in 1863 getrouwd met zijn nicht Jacomijna Wijbrandus Meursing.

(Bron Stichting K.P. Boon)

Hooites Meursing

Roelof Hooites en Jacomijna Wijbrandus Hooites-Meursing.


Ipe Annes Hooites, bezit in Hoogezand, Foxhol en Foxholsterbosch drie werven:

Op de werven van Ipe Annes Hooites zijn veel houten schepen gebouwd.

Zie de indrukwekkene lijst met: 166 gebouwde houten schepen

Eén van de schepen gebouwd door Ipe Annes Hooites is (rechts) de Pieter Hendrik (Kofschip) gebouwd in 1840.

(Bron: Marcoveldt met schilderij van Jacob Spin van de Piet Hein) 

piet-hein

 

Jacob Jan Beukema is in 1864 getrouwd met Elsje Hooites.

De vader van Jacob Jan Beukema, Fredericus Faber Beukema (getrouwd met Grietjen Tjerks Wiebenga), was huisarts te Niezijl.

(Bron Stichting K.P. Boon)

Beukema-Hooites

Elsje Beukema-Hooites en Jacob Jan Beukema

In 1868 nemen de zwagers, Beukema en Hooites, het besluit om samen een “Stroopapierfabriek” te beginnen.

Jacob Jan en Elsje Beukema-Hooites en Roelof en Jacomijna Hooites-Meursing gaan daarvoor in 1869 een vennootschap onder firma aan.

Van de vader van Elsje en Roelof Hooites, Ipe Annes Hooites, wordt onderhands grond (x) gekocht aan de oostkant van het Kalkwijksterdiep. De werf (1) van Hooites is gevestigd aan het Winschoterdiep. De werf (2) is van Meursing. (De officiële overdracht van de grond vindt plaats op 31 december 1869.)

(Aan de andere kant van het Winschoterdiep loopt de weg van Groningen naar Winschoten.)

kadaster1832

Zie: Een aparte pagina waar Anne Hoetjes (Hooites) in 1670 in de "Kalckwijck" een scheepswerf begonnen is en waar de familie Hooites in die omgeving grond hebben gehad.

In januari 1869 verzoeken dr. Jacob Jan Beukema en Roelof Hooites beide woonachtig in Hoogezand de Gedeputeerde Staten van de Provincie Groningen tot stichting van een stropapierfabriek, volgens de brief op het perceel sectie A, no 1430.  

Enige ervaring met de stropapier industrie hebben de heren Beukema en Hooites niet. Daarvoor wordt deskundig personeel aangetrokken vanuit Ost Friesland Duitsland, namelijk:

- Johann Janssen, die baas wordt en zwager

- Hamme Hinderk Tamling als machinist.

Onder technische leiding van Janssen uit de omgeving van Leer wordt in 1869 de fabriek aan het Kalkwijksterdiep gebouwd.

(Bron Marten J. Tamling Hoogezand)

Johann Janssen

Johann Janssen

Zie meer informatie over Johann Janssen en de familie Tamling

In het Duitse Ost-Friesland worden onderdelen van oude machines en machines bij de firma Heuer en de firma Niebolt in Papenburg gekocht. In die tijd stonden er in Ost Friesland reeds zeven strokartonfabrieken.

Op 1 april 1869 is volgens een artikel in de Provinciale Drentsche en Asser courant begonnen met de bouw van de stoomstroopapierfabriek.

artikel 01041869

Op 10 april 1869 vragen dr. J.J. Beukema en R. Hooites toestemming aan de raad van de gemeente van Hoogezand voor de "stroopapierfabriek".

aanvraag hb 10041869

Kort daarop krijgen de heren Hooites en Beukema tijdens een raadsvergadering de gewenste toestemming en tevens toestemming voor het plaatsen van stoomwerktuigen.

Nadat op 1 november 1869 de (voorlopige) vergunning door het Stoomwezen is verleend gaat de productie van de eerste strokartonfabriek van Groningen en de tweede van Nederland van start.

Zie, de correspondentie van de gedeputeerde Staten der Provincie Groningen en de brief van 1 november 1869 van het Stoomwezen.

De verleende concessie van de gemeente Hoogezand in 1869 voor een "Stoomstroopapierfabriek", stoomtoestellen en ketels.

verleende consessie 1869

Hoogezand, 30 januari 1870. Deze bloeiende gemeente mag zich verheugen in het bezit van een nieuwe bedrijfstak, een strokartonfabriek, waarvoor in het buitenland een grote vraag naar is.

De Tijd 02021870

In 1870 werken er ongeveer 65 werklieden bij Hooites Beukema. Per uur verdienen de werklieden ongeveer tussen de 1 2/3 en 9 cent per uur. De totale kosten voor deze 65 werklieden zijn in 1870 per week ongeveer 285 gulden.

Eind 1870 staan er 3 stoomwerktuigen in de fabriek met totaal 60 pk en 2 ketels.

stoom 01011871

De strokartonfabriek Hooites Beukema leverde al snel per week 10.000 kilo strokarton.

In 1870 wordt er reeds 70.000 kilo strokarton voor een bedrag van 60.000 gulden geexporteerd naar Engeland.

verslag gemeente 1870

De financiering van Hooites Beukema wordt in 1870 gedaan middels eigen leningen aan het bedrijf en middels leningen van particulieren. Daarvoor worden schriftelijke overeenkomsten getekend.

Zie: enkele voorbeelden van schuldbekentenissen uit 1870.

HB stempel 1870

Stempel van 1870

Uit 1870 is correspondentie bewaard gebleven. Alle uitgaande correspondentie werd genoteerd in een boek.

Zie: correspondentie uit 1870.

Hooites Beukema omstreeks 1876 aan het Kalkwijksterdiep. 

(Bron: Beeldbank Groningen)

HB 05

In 1876 zijn er al 7 stoomwerktuigen met totaal 102 pk en 4 ketels. Op dat moment werken er 54 mannen, 6 vrouwen, 6 jongens en 2 meisjes.

verslag gemeente 1876

Roelof Hooites overlijdt in 1877 en is begraven in het familiegraf van de familie Hooites en Beukema te Hoogezand.

Zie de aparte pagina over het familiegraf te Hoogezand

roelof-hooites-1877

De weduwe Jacomijna Hooites Meursing vraagt haar broer, Anne Hooites Meursing, om haar belangen bij Hooites Beukema te behartigen. 

(Bron Hooites Meursing A FAMILY HISTORY, uitgeverij aan Zee Noordwijk )

anne hooites meursing

In december 1886 is een stoomketel gesprongen, zie het artikel in de Dordrechtsche Courant van 19 en 20 december 1886.

adv 18861219

In 1878 presenteerde Hooites Beukema de producten van de fabriek op de wereldtentoonstelling in Parijs.

18780915 Parijs

Op 2 mei 1883 is er volgens onderstaande krantenartikelen van de Nieuwe Veendammer courant en Nieuws van de dag brand. Na de brand keert de brandverzekering aan verschillende brandweerlieden een gratificatie uit van 100 gulden, waarschijnlijk omdat de brandweerlieden de schade beperkt hebben weten te houden. Aangezien de fabriek begin juni weer in werking is gesteld kan de fabriek niet bijna geheel uitgebrand zijn, zoals is te lezen.   

Veendammer 26051883

Op woensdag 10 september 1890 is er naar aanleiding van een staatsonderzoek naar arbeidsomstandigheden in Nederland onder leiding van mr. J.D. Veegens een verhoor van dr. Jacob Jan Beukema en Gerhardus Reints Koops, een werknemer van de fabriek.

Zie:  het verslag van het verhoor van de heren J.J. Beukema en G.R. Koops

Het recht van enquête is vastgelegd in de Grondwet van 1848, waarmee Nederland een parlementaire democratie werd. Tijdens de verhoren in het hele land zijn veel misstanden naar voren gekomen en zijn de arbeidsomstandigheden sindsdien verbeterd.

Een kaart van Hoogezand. 

Op de kaart zijn de gebouwen van Hooites Beukema blauw ingekleurd en de opslag van stro geel.

Bijzonder is dat Hooites Beukema op de kaart ten onrechte als Aardappelmeelfabriek aangegeven wordt.

kaart-1870-1925

Jacob Jan Beukema overlijdt in 1891 en is begraven in het familiegraf van de familie Hooites, Meursing en Beukema te Hoogezand.

Zie de aparte pagina over het familiegraf te Hoogezand

overlijden-beukema

artikel-beukema

Beukema was tevens:

- lid van de raad van de gemeente Hoogezand en

- lid van het bestuur van de Kamer van Koophandel en Fabrieken.

De zoon van Jacob Jan Beukema, Frederik Jacob Beukema studeert nog aan de universiteit te Leiden. 

Anne Hooites Meursing heeft daarom voorlopig de dagelijkse leiding.

Nadat mr. Frederik (Frits) Faber Beukema in 1892 zijn studie heeft afgemaakt gaat Frits bij Hooites Beukema werken.

Een artikel in het Algemeen Handelsblad van 5 februari 1893 over Hooites Beukema.

AH 05021893

De achternaam van Anne Hooites Meursing is net als zijn zuster Jacomijna, Meursing.

Anne Hooites Meursing krijgt op 25 juni 1894 toestemming van koningin-regentes Emma dat zijn zoons de naam Hooites Meursing mogen voeren.

In 1894 zijn de prijzen voor stro per 1000 kg: Rogge f 12, Tarwe f 11, Haver f 9 en Gerst f 8.

art 18940817 stroprijzen

Omdat blijkt dat Frits Beukema, vanwege een generatieconflict, niet samen kan werken met Anne Hooites Meursing besluiten Jacomijna Hooites-Meursing en Elsje Beukema-Hooites dat Jacomijna Hooites-Meursing de familie Beukema uitkoopt.

In 1895 wordt de waarde van Hooites Beukema bepaald door drie werknemers van de fabriek. Daarvoor worden de "deskundigen" beëdigd  door de Kantonrechtbank van Zuidbroek.

De totale waarde van de fabriek (inclusief voorraden, contanten, diverse onroerende zaken, weilanden, etc.) is 563.328 gulden.

Zie de berekening van de deskundigen.

En tevens wordt het bedrag bepaald dat Jacomijna Hooites-Meursing moet betalen om alleen eigenaar van Strokartonfabriek Hooites Beukema te worden.

Dit wordt door het tekenen van de akte in augustus 1895 bij notaris Spruijt te Sappemeer geregeld. 

ontbinding-vennootschap-1895

Zie een deel van de eerste pagina van de akte van 10 augustus 1895

Frederik Faber Beukema gaat werken bij strokartonfabriek W.A. Scholten te Sappemeer en richt samen met Evert Jan Scholten in 1896 een nieuwe strokartonfabriek op. In 1899 wordt vanwege een meningsverschil besloten dat Frits de nieuwe fabriek alleen zal exploiteren onder de naam Beukema & Co.

 In 1899 was de productie van strokarton van Hooites Beukema 280.000 kg per week.

art 18991211 kartonproduktie

In de nacht van II op 12 juli 1901 is de fabriek bijna volledig afgebrand.

brand 1901

Na de brand vindt er in op 8 augustus 1901 een aanbesteding plaats voor de herbouw van de fabriek.

brand art 1901

Een foto van rond 1905 met enkele personeelsleden. 

(Bron Marten.J Tamling Hoogezand)

personeel rond 1905

Zie de personen die bekend zijn 

In 1905 gaat de eigenaresse, Jacomijna Hooites Meursing wonen in Villa Vredenrust aan de Ubbo Emmiussingel in Groningen, welke in haar opdracht gebouwd is.

In de villa is een prachtig glas en lood raam van de strocartonfabriek Hooites Beukema.

(Bron glas en loodraam: foto CC BY-SA 4.0 Ronn via Wikimedia Commons)

hb 11

Zie het glas in loodraam vergroot

In 1909 wordt het 40 jarig bestaan van de fabriek gevierd.

De eigenaresse is uitgenodigd door het personeel om het feest met hen te vieren.

Ook wordt gevierd dat de heer Johann Janssen 40 jaar bij de fabriek werkt. Onder de technische leiding van de heer Janssen is de fabriek in 1869 gebouwd. 

art 19091105 40 jaar

Eén van de geschenken aan de technische bestuurder Johann Janssen.

(Bron Stichting K.P. Boon)

Geschenk

(Bron Stichting K.P. Boon)

Janssen

De jubilaris Johann Janssen.

Kennelijk is er in 1902 (zie het bericht hieronder) een verbond gesloten door kartonfabrikanten. Deze overeenkomst werd in 1909 ontbonden wordt de stroprijzen daarna stijgen. De prijzen in 1909 voor stro zijn, vooral ten opzichte 1902, behoorlijk gestegen.

art 19091025

(Bron Beeldbank Hoogezand)

HB1905beeldbankhs

In maart 1910 overlijdt Jacomijna Hooites Meursing op 66 jarige leeftijd en is begraven in het familiegraf van de familie Hooites en Beukema te Hoogezand.

Zie: de informatie over het familiegraf te Hoogezand

jacomijna-meursing-03031910

Het totale vermogen van Jacomijna Meursing bedraagt in 1910 iets meer dan 3 miljoen gulden.

Omgerekend zou dat nu (x 40) ongeveer 120 miljoen gulden (ongeveer 54,4 miljoen euro) zijn.

De fabriek (inclusief diverse onroerende goederen na aftrek van schulden) is getaxeerd op 636.851 gulden.

Er zijn twee erfgenamen Geesiena Jacomijna Krull (10 jaar), dochter van Geesiena Hooites (overleden in 1901) en broer Anne Hooites Meursing.

Geeesiena Jacomijna Krull

In het testament van Jacomijna Meursing is een "Legaat tegen inbreng" opgenomen.

In het testament legateert Jacomijna Meursing aan haar broer Anne Hooites Meursing:
1. tegen inbreng van 300.000 gulden haar aandeel in de strokartonfabriek; deze constructie is vergelijkbaar met een koopoptie tegen een vaste koopprijs.
2. legaat van haar sieraden, e.d.;
zij benoemt haar broer “voor het beschikbare deel” tot haar erfgenaam. Dat wil zeggen, dat het niet-beschikbare deel, en dat is de legitieme portie van haar kind of kinderen daar dus buiten blijft.
Het legaat tegen inbreng heeft tot doel te voorkomen, dat de legitimarissen rechten zouden kunnen doen gelden op de activa van de strokartonfabriek.

Anne Hooites Meursing wordt eigenaar van de strokartonfabriek Hooites Beukema en de villa Vredenrust. 

Op 29 september 1911 wordt de merknaam "Red Star" van Hooites Beukema bij "MARQUES INTERNATIOALES" onder nummer 11316 ingeschreven. 

hb 12

In 1912 is er al aandacht voor het milieu, want dan verschijnt een rapport van de "Commissie voor de reiniging van het afvalwater van Stroocarton- en Aardappelmeelfabrieken", welke is uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Nijverheid en Handel, dato 22 juni 1908.

Er zijn in 1912 20 strokartonfabrieken, waarvan 18 in Groningen, 1 in Leeuwarden en 1 in Coevorden.

De gezamenlijke wekelijkse productie is 3.880.000 kg karton en de hoeveelheid afvalwater is 116.400 m3. Dat is 30 m3 per 1000 kg karton. 

Volgens het rapport is er 1350 kg stro nodig om 1000 kg karton te kunnen produceren. Dan verwerken de strokartonfabrieken gezamenlijk (3.880.000 : 1000) x 1350 = 5.238.000 kg stro per week. Per jaar is dat x 50 weken = 261.900.000 kg stro. Bij een gemiddelde prijs van f 15,- per 1000 kg blijkt de waarde van de verwerkte stro 261.900 x f 15,- = f 3.928.500,- per jaar.

Er zijn gezamenlijk ongeveer 2200 arbeiders in deze industrie werkzaam.

Door de commissie wordt aanbevolen dat er tanks, gevolgd door bevloeiingsvelden of continufilters, gebruikt worden.

(Bron Beeldbank Groningen)

hb1910

Op 7 april 1917 heeft Anne Hooites Meursing de procuratie verleend aan Wijbrandus Hooites Meursing.

acte 1917 en whm

In 1917 werd in Engeland onder nummer 380313 de merknaam "Red Star" door Anne Hooites Meursing aangevraagd als naam voor het naar Engeland geexporteerde karton. 

Patent aanvraag 1917

Het is mogelijk dat op 8 januari 1912 voor de naam "Red Star" reeds een internationale inschrijving overeenkomstig artikel 8 van het Merkenwet heeft plaatsgevonden, zie de brief van de Centrale Werkgevers Risico-Bank. 

Zie de brief van de Centrale Werkgevers Risico-Bank

Op 6 maart 1919 werd de merknaam "Red Star" in Engeland geregistreerd (zonder dat de merknaam vermeld is).

Certificate 06031919

Een voorbeeld van correspondentie per post. In 1924 krijgt Hooites Beukema een aanvraag voor een kartonnen bord via de post en reageert dan middels een firma (ketting)briefkaart. Op de achterkant van de briefkaart staat het antwoord.

Ter informatie: Er staat een stempel op de postzegel van het postkantoor van Hoogezand, een stempel (C 87) van de postbesteller in Utrecht en een stempel van de ontvangende firma.  De briefkaart is op 10 oktober verstuurd  en volgens de linker stempel op 13 april bij het bedrijf aangekomen.

(Bron Piet Remeijer Veendam)

briefkaart-uit-1924

In november 1924 overlijdt Anne Hooites Meursing en wordt begraven op de Noorderbegraafplaats te Groningen.

ah-meursing-1924

Het totale vermogen van Anne Hooites Meursing in 1924 is 1.155.913 gulden.

De strokartonfabriek (exclusief andere onroerende goederen) is gewaardeerd op 235.735 gulden.

De erfgenamen zijn Janke Meursing-Boon en zonen Wijbrandus en Kornelis Hooites Meursing

In 1927 wordt de rechtsvorm van Hooites Beukema omgezet in een NV, zie de Staatscourant Nr 82, van 28 april 1927.

N.V. Stroocartonfabriek Hooites Beukema

Directeur Wijbrandus Hooites Meursing en Kornelis Hooites Meursing, beide zonen van Anne Hooites Meursing.

Commissaris Janke Meursing-Boon, weduwe van Anne Hooites Meursing.

Maatschappelijk Kapitaal 240.000 gulden.

Zie: de statuten van de Naamloze Vennootschap  Stroocartonfabriek Hooites Beukema van 28 april 1927 

Op 2 februari 1929 staat er in "Ter Verpoozing" een bijblad van Het Nieuwsblad van het Noorden een artikel over "Onze Carton-Industrie zestig jaar oud (1869 - 1929)"

60-jaar

Zie: het artikel over "Onze Cartin-Industrie zestig jaar oud (1869 - 1929)" van 2 februari 1929 

Een zeer bijzondere gebeurtenis:

Op 25 april 1929 is de 71 jarige IJlle Barels 60 jaar onafgebroken in dienst bij Hooites Beukema.

IJ. Barelds 60 jaar bij HB_1929

Ter gelegenheid van dit feest is de volgende foto gemaakt.

(Bron Nico Jan Meihuizen, Enschede)

jubilaris-ijlle-barelds-1929

Naast de jubilaris en echtgenote staan o.a de volgende personen op de foto: Janke Hooites Meursing-Boon, Wijbrandus Hooites Meursing, Antje Hooites Meursing-Dethmers en zoon Anne (Hans), Kornelis Hooites Meursing en Margaretha Hooites Meursing-Efriede Eiffert.

Op 27 december 1929 werd een "Notarial Declaration" opgesteld door notaris Denijs te Slochteren waarin de rechten van de merknaam "Red Star" van de overleden Anne Hooites Meursing geregeld zijn.

Zie: correspondentie van 12 maart 1929 van Hooites Beukema en de Notarial Declaration van 27 december 1929 van notaris Denijs

 

De ingang van de fabriek aan het Winschoterdiep. 

(Bron foto Beeldbank Groningen)

hb1926

Aan de Stationsweg naast de villa van groentekweker Dijkhuis de kolk, een reservoir voor schoon water voor Hooites Beukema.

Uit de kolk is zand gewonnen voor de aanleg van de spoorlijn Groningen - Nieuweschans.

In het midden op de achtergrond is Hooites Beukema te zien.

(Bron Beeldbank Hoogezand)

Kolk voor 1931 kleur

De jaren 20 en 30 waren roerige jaren. Door bijvoorbeeld stakingen, gebrek aan grondstoffen, stagnatie in de verkoop van karton en/of storingen aan machines werd de fabriek soms geheel of gedeeltelijk voor kortere of langere tijd stilgezet. De werklieden werden dan deels of geheel ontslagen. Zie hieronder enkele nieuwsberichten.

malaise

economisch

malaise

staking

stilgestaan

ontslag

werkloos

stoommachine

(Bron: archief Hoogezand Sappemeer)

HB 1930

In één van de vorige nieuwberichten is te lezen dat de stoommachine niet optimaal functioneert. Daarom wordt besloten om een nieuwe stoommachine van Stork te plaatsen.

Voor de afbouw van het ketelhuis en de machinekamer is er op 15 september 1930 een aanbesteding.  

R. Bloem uit Wildervank wordt het werk gegund voor f 42.988,-.

aanbesteding ketelhuis

inschrijving ketelhuis

Technisch Bureau Hofman te Hoogezand krijgt de opdracht voor de gehele nieuwe electrische installatie voor een bedrag van f 8500,-.

In de machinekamer wordt een 700 KVA draaistroomgenerator geplaatst.

In de fabriek is een totaal vermogen van 365 PK aan elektromotoren.

electr install 

In het midden de stoommachine van Stork en rechts daarvan de draaistroomgenerator van de Heemaf.

 

(Bron: HCO Zwolle) stoommachine-5-5-1931

 

In 1930 wordt vanwege de nieuwe stoommachine een nieuwe schoorsteen gebouwd. Ter gelegenheid van de nieuwbouw staat de vlag op de schoorsteen.

De twee bestaande schoorstenen worden later gesloopt.

hb 17

 

De totale productie van karton in 1930 in Nederland.

De jaarlijkse productie van de 19 strokartonfabrieken in 1930 is ongeveer 275.000 ton.

253.875 ton wordt voor een bedrag van f 23.901.000,- naar Engeland geëxporteerd.

De totale productiekosten (inclusief loon en zonder stro) zijn f 27 a f 28 per ton.

hb 1931 

In 1932 komen door de crises de strokartonfabrieken tot een gezamenlijk optreden op het gebied van de productie en verkoopbeleid. Deze beperkte samenwerking verliep niet onbevredigend. 

Rond 1935 ontstaat er concurrentie omdat in de omgeving van Londen een grote kartonfabriek gebouwd is, die van afvalpapier karton maakt.

Hooites Beukema vanaf de Oosterpark kant, links zo te zien vlak nadat de vijvers zijn aangelegd. En rechts ietsje later met daarop heel speciaal gestapelde opslag van stro.

(Bron archief Hoogezand Sappemeer)

hb oosterpark 1930

hb oosterpark 1936

Samenwerking 19 strokartonfabrieken in 1937

Op vrijdag 18 juni 1937 hebben de directeuren van 19 strokartonfabrieken (9 NV’s en10 cooperaties) in restaurant Riche in Groningen een contract opgesteld over een gezamenlijke  prijzen en productieregeling.

Namens Hooites Beukema heeft Wijbrandus Hooites Meursing getekend. (Op de foto staand de derde van links is Wijbrandus Hooites Meursing en de onderste handtekening).

(Bron: De mensen van de strokarton)

riche 1937

(De namen van personen op bovenstaande foto, die bekend zijn, van links naar rechts zittend: de heer H.A. Van Wermeskerken, ‘Albion’, naast hem: de heer A. Olthof, ‘Erica fabrieken’. Vierde van links: de heer N.H. Stel, ‘Coöperatieve Stroocartonfabriek De Toekomst Scheemda’. En geheel rechts, met sigaret, de heer ir. E. H. Muntinga, ‘Coöperatieve Stroocartonfabriek De Eendracht, Appingedam’.

Derde van rechts, met bril, de heer Leuning, ‘Coöperatieve Strocartonfabriek Reiderland Winschoten’.

Staande van links naar recht: de heer J. Tuzee, ‘Britannia Oude Pekela, tweede van links, de heer D.G.S. Landweer, ‘W.A. Scholten,

Sappemeer’, de heer W. Hooites Meursing, ‘Hooites Beukema’,  Vierde van links, de heer B.F. Drenth, ‘De Kroons, Oude Pekela’.

Zesde van links, de heer R.L. Addens, ‘Coöperatieve Stroocartonfabriek De Dollard Nieuweschans’.

En geheel rechts, staand, de heer W.S. De Muinck-Keizer, ‘Hollandia Coevorden’.)

Tijdens de tweede wereldoorlog liggen de meeste strokartonfabrieken op last van de bezetter stil wegens tekort aan brandstoffen.

In 1941 geeft de bezetter opdracht dat de Vereniging van Nederlandse Strocartonfabrikanten geliquideerd moet worden.  

En op 1 september 1941 wordt (min of meer gedwongen door de bezetter) het “Verkoopkantoor Strocarton” opgericht.

Het kantoor wordt gevestigd in het kantoor te Groningen van Strocartonfabriek W.A. Scholten te Sappemeer.

In 1942 geeft de bezetter toestemming aan zeven bedrijven om karton te produceren en in 1943 wordt dat teruggedraaid tot vijf bedrijven.

In 1946 treedt het Verkoopkantoor Strocarton in het buitenland op onder de naam Netherlands Strawboard Selling Organisation, afgekort NESSO.

Zie de pagina over NESSO

 

Op 10 oktober 1946 draait Hooites Beukema weer na 4 jaar stil te hebben gestaan.  

nvhn19461010

  

In 1948 verkoopt N.V. Strookartonfabriek Hooites Beukema de strokartonfabriek aan N.V. Stroverkoopbureau.

Zie de krantenartikelen van 5 mei 1948 en 2 juli 1948

stroverkoopbur-05051948

 (De N.V. Stroocartonfabriek Hooites Beukema wordt in 1958 omgezet in N.V. Beleggingsmaatschappij “Hooites Beukema” met Wijbrandus Hooites Meursing als enige aandeelhouder.)

svb-02071948

Het Stroverkoopbureau wilde aanvankelijk een nieuwe strokartonfabriek bouwen, echter daar kregen ze van de overheid geen toestemming voor.

Daarom is Hooites Beukema van de N.V. van de familie Hooites Meursing gekocht.

Het terrein en de gebouwen worden vanwege de slechte staat overgenomen voor een bedrag van 127.157 gulden (volgens de jaarrekening van 1976).

De N.V. Stroverkoopbureau is opgericht in 1936 omdat in 1936 de stroprijzen daalde tot f 2,50 per ton.
Het kantoor werd gevestigd te Hoogezand in de woning van de heer U.D. Reinders, die tot voorzitter directeur werd benoemd. In hetzelfde pand is ook gevestigd N.V. Ontginningsmaatschappij "Cunrau" met ook de heer U.D. Reinders als directeur.

Het rechter gebouw is de woning van de heer U.D. Reinders en de linker gebouw is Hotel Faber.

faber en woning reinders

Als snel traden ruim 3000 stroverbouwers uit Groningen, Drenthe en Noord Overijssel toe als lid.

Na de aankoop van “Hooites Beukema” wordt de N.V. Stroverkoopbureau omgezet in de coöperatieve vereniging “De Combinatie”.

De Combinatie wordt bestuurd door 5 personen:

De heren U.D. Reinders, ir. T.A. Edzes, D. Schillhorn van Veen, A.G. Hesse en H. Dillingh.

De heer U.D. Reinders is algemeen voorzitter.

Er waren 2 afdelingen:
- Afdeling verkoop van stro onder leiding van de heer U.D. Reinders en
- Afdeling verwerking, die Hooites Beukema exploiteerde onder dagelijkse leiding van gedelegeerd bestuurslid ir. T.A. Edzes.

t.a. edzes en u.d. reinders

 Links ir. T.A. Edzes en rechts U.D. Reinders.

 

(Bron foto KLM)

hb 1948 klm

Op zondagmorgen 23 juli 1950 wordt rond  03.15 uur brand ontdekt in de fabriek. De brand wordt bestreden door meer dan 100 brandweerlieden. Het kantoor, het ketelhuis en de papierbanen hebben de brandweerlieden weten te behouden, de rest is afgebrand. De brand is vermoedelijk ontstaan op zaterdagavond door laswerkzaamheden  op de hakselzolder.

brand 1950

Tjarko Edzes (midden), technisch bedrijfsleider Douwe Bakker (rechts) en mogelijk dhr. Hellemans van Beukema&Co inspecteren de schade.

brand 1

brand 2

brand 3

Anderhalve maand na de brand is aannemersbedrijf Meijering en Benus uit Stadskanaal gestart met de herbouw van de fabriek.

In het midden de drie opzichters, van links naar rechts, Smallenbroek, Boiten en Prins.

opbouw 1

opbouw 2

opbouw 3

opbouw 4

opbouw 5

opbouw 6

Boven in het midden de aannemer en zijn opzichter.

Onder in het midden het bestuur behalve dhr. Edzes, van rechts naar links de heren Reinders, Schillhorn van Veen, Hesse en Dillingh.

opbouw7

opbouw 8

opbouw 9

opbouw10

opbouw11

opbouw12

Links boven wordt de koker naar boven gehesen en in het midden wordt de draaibank in de werkplaats geplaatst.

In de fabriek worden o.a. de volgende nieuwe machines geplaatst:

 (Bron: aantekeningen Douwe Bakker met o.a, de prijzen):

aankoop machines

De nieuwe fabriek is groter dan voor de brand. Ook het gespaarde gedeelte is verbeterd en gemoderniseerd. Getracht is de capaciteit met een derde te verhogen. Het nieuwe gebouw is 32 meter hoog.

De fabriek is in december 1951 weer opgestart. 

Een foto vanaf het nieuwe 32 meter hoge gebouw. Op het gedeelte tussen de Hoofdstraat en de A7 is alleen links nieuwbouw te zien.  

HB 1951

De fabriek vanaf het spoor en de Paralelweg gezien aan het Kalkwijksterdiep.

HB1951

In december 1951 is er een jaarvergadering van de coöperatie vereniging De Combinatie.

Vergadering 1951

Uit het bericht blijkt dat de stroprijzen behoorlijk gestegen zijn.

Luchtfoto links van voor de brand en rechts van na de brand. 

(Bron KLM)

hb 1948 klm

hb 1952

Een verlate voorlopige vergunning voor de hinderwetvergunning van de Arbeidsinspectie van 28 februari 1952.

Een vergunning voor het uitbreiden van een strokartonfabriek met 38 elektromotoren met een gezamenlijk vermogen van 880 pk. (Bijzonder is dat er in november 1951 voor 39 elektromotoren met een gezamenlijk vermogen van 1100 pk is aangevraagd.)

arbeidsinspectie 1952

Een groepsfoto (rond 1952) met bestuur en leidinggevend personeel van Hooites Beukema en Stroverkoopbureau.

Genomen tijdens een feest in Hotel Faber ter gelegenheid van vermoedelijk het 25 jarig jubileum van de heer Houwing bij Hooites Beukema.

(Bron Arend en Jan Gruis)
personeel rond 1952
Advertentie uit "Hoogezand-Sappemeer in 1953"
adv Red Star
Een foto bij de fabriek met hoogst waarschijnlijk vrouwen van werknemers samen met het bestuur en dhr. Houwing.
(Bron Arend en Jan Gruis)
Vrouwen rond 1954
Het bestuur, kantoor en leidinggevend peroneel rond 1957.
hb 28
 
Tekening van de begane grond van Hooites Beukema
tekening HB
In 1955 wordt overgestapt van kolen naar een olie gestookte ketel.
In de tekening hierboven is de gasolietank ingetekend.
KetelHB
 
Personeel kantoor. van links naar rechts dhr. Patijn, Alie Knollema, Klaziena Knollema (invalkracht) en Anneke Bruins.
 
(Bron Alie Knollema)
personeel kantoor
 
Brief aan de gemeente over de hinderwetvergunning ondertekent door procuratiehouder Houwing.
brief1959
 
Hauke Abbas en Alie Knollema
personeel kantoor2
Groepsfoto baan 1
(Bron archief Hoogezand  Sappemeer)
hb 30
Rond 1962 blijkt dat het resultaat van de nieuwbouw er zijn mocht, want met 3 in plaats van 4 banen is een productiestijging bereikt van 50 % met 10 % minder personeel en ook de warmteeconomie is sterk verbeterd (hierdoor wordt brandstof bespaard). Wel heeft het ongeveer 10 jaren geduurd voordat de financiele gevolgen van de kostbare ingreep zijn overwonnen.
Gememoreerd mag worden dat tijdens de 18 maanden durende bouwperiode het personeel is aangehouden, hoewel de gelukkig enige maanden tevoren afgesloten bedrijfsschadeverzekering deze lasten slechts voor een jaar, dus onvoldoende dekte.
In 1965 wordt het haksellokaal uitgebreid voor een bedrag van 48.000 gulden.
haksellokaal uitbr
 
Op 20 november 1965 is in het Parkhotel een personeelsbijeenkomst. 
NvhN1965 nov
Namens het bestuur vertelt dr. H.T.J. Reinders dat het bedrijf een goed jaar heeft gehad en dat er onderhandelingen gestart zijn om een kartonnagefabriek te kopen. Een kartonnagefabriek maakt van karton o.a. allerlei soorten en maten verpakkingen.
HTJ Reinders
dr. H.T.J. Reinders
De kartonnagefabriek Jac. Molenaar te Zaandam wordt overgenomen.
molenaar logo
Molenaar
Gezamenlijk presenteren de drie kartonfabrieken van Hoogezand-Sappemeer, Hooites Beukema, W.A. Scholten en Beukema&Co september 1969 de producten die gemaakt worden van hun parton op een tentoonstelling (FIKS) op het veilingterrein te Sappemeer.
(Bron Douwe Bakker)
Tentoon hb
Bij Hooites Beukema zijn o.a. de verpakkingen van bekende merken zoals Heiniken, Amstel Bier, Persil, Friki en Witte Reus te zien.
Tentoon WA en B
In 1969 hebben ook de werknemers van Hooites Beukema meegedaan aan een staking voor een hoger loon en een kortere werkweek.
Staking 1969
In 1969 de demping van het Kalkwijksterdiep.
(Bron Douwe Bakker)
hb 37
(Archief Hoogezand Sappemeer)
hb 1969

In 1970 Hooites Beukema nu gelegen aan de Beukemastraat. Nieuw is een loods voor opslag van karton. De bouwvergunning is bij de gemeente (nog) niet gevonden.

(Archief Hoogezand Sappemeer)

HB 1970

In 1971 wordt overgestapt van een olie naar een gas gestookte ketel.

gasstation 1971

In 1974 wordt Nesso opgeheven. Het uittreden van vier fabrikanten is de doodsteek geweest voor de Nesso.

Nesso 150274

In juli 1974 is Daan Gruis benoemd van procuratiehouder tot directeur van Hooites Beukema.

D.Gruis1974

Voor strokartonfabriek De Vrijheid en Hooites Beukema neemt Kartexco de taak van de Nesso over.

Kartexco

De resultaten van kartonnagefabriek Jac. Molenaar bleven uit door zwaar tegenvallende afzetmogelijkheden. De kartonnagefabriek werd in 1975 gesaneerd.

Krantenartikel van het Nieuwsblad van het Noorden van 8 mei 1976.

NvhN 080576

(Archief Hoogezand Sappemeer)

hb 1976

Het rapport van Dijker en Doornbosch accountants (van 5 november 1976) over het boekjaar 1 augustus 1975 en 31 juli 1976:

Zie: Het rapport van Dijker en Doornbosch

HB sluiting 1976

Sociaal begeleidingsplan.

Met als doel de sociale gevolgen welke voortvloeien uit het stoppen van het bedrijf zoveel mogelijk te verzachten en herplaatsing van werknemers te bevorderen.

Zie: Het sociaal begeleidingsplan

D. Gruis 1977

Op 29 april 1977 om 11.00 uur is de fabriek voor altijd stopgezet.
Met een drankje heeft het personeel afscheid genomen.

HB 1977

Op de achtergrond strokartonfabriek Hooites Beukema en de tweede woning van links is de woning van de familie Douwe Bakker.

douwe-bakker

Op 11 januari 1978 is Technisch Bedrijfsleider Douwe Bakker aan een ongeneeslijke ziekte overleden.

(Bron Arend en Jan Gruis)

Verkoop laatste karton

De laatste voorraad karton wordt aan Engelsen verkocht.
Links begroeting in het kantoor en rechts in de loods met op de achtergrond het laatste karton.

Drie redenen waarom  Hooites Beukema het o.a. niet gered heeft:

  • 1- de algemene economische malaise (de kartonmarkt had qua afzet en prijs een nog nooit eerder gekend dieptepunt bereikt),
  • 2- milieueisen aan de vuilwaterreiniging (deze konden oplopen tot ongeveer één miljoen gulden extra kosten per jaar) en
  • 3- het opheffen van de Nesso.

Hooites Beukema vlak voordat de fabriek gesloopt is.

(Archief Hoogezand Sappemeer)

hb 1980

Op 19 september 1980 wordt de voormalige strokartonfabriek neergelegd (artikel Nieuwsblad van het Noorden).

Sloop 1980

Artikel HS krant

HS krant 1980a

(Archief Hoogezand Sappemeer)

hb 41

sloop

Op het terrein van de voormalige strokartonfabriek worden ruim 100 woningen gebouwd.

De volgende straatnamen herinneren aan de voormalige Strokartonfabriek Hooites Beukema: Beukemastraat, Hooiteslaan, Meursinghof, Stroolaan en Cartonbaan.

straatnamen

Zie de tekst en foto's over de geschiedenis van Hooites Beukema in het blad "Pluustergoud" van de Historische Vereniging van Hoogezand-Sappemeer en Omstreken:

Tekst over de geschiedenis van Hooites Beukema in Pluustergoud van juni 2016

Na dit artikel in juni 2016 in Pluustergoud en artikelen in diverse kranten is veel nieuwe informatie over Hooites Beukema binnengekomen en is het artikel aangevuld, zie:

Aangepaste tekst over de geschiedenis van Hooites Beukema van november 2016

Video van de sloop van strokartonfabriek HOOITES BEUKEMA op 19 september 1980