Pagina “Historie

De geschiedenis van Hooites Beukema, de voormalige strokartonfabriek te Hoogezand (aangepast 2016).

(Foto collectie RHC Groninger Archieven (818-7265)
hb 01a

Hooites Beukema aan het Kalkwijksterdiep, de eerste strokartonfabriek van de provincie Groningen en de tweede van Nederland, is opgericht in 1869 en is gesloopt in 1980.

Mijn vader, Douwe Bakker (1913 – 1978), heeft van 1948 tot en met 1977 als technisch bedrijfsleider bij Hooites Beukema gewerkt. 

Zijn betrokkenheid bij de fabriek begon met deze advertentie van 28 augustus 1948:

advertentie-hb

Uit respect en bewondering voor de inzet van vader  heeft ondertekende deze website gemaakt over deze voormalige strokartonfabriek.

hb 02Douwe Bakker

De broers Arend en Jan Gruis, hebben geholpen bij het onderzoek naar de geschiedenis.

Hun vader – Daniël Gruis – heeft nog langer als mijn vader bij Hooites Beukema gewerkt.

Verder dank aan o.a. Mariëtte Kolff-Reinders haar vader, Hugo Reinders, heeft eerst als procuratiehouder bij Hooites Beukema gewerkt en later als bestuurslid van de “Combinatie”. 

En Nico Jan Meihuizen zijn opa, Wijbrandus Hooites Meursing, was de laatste eigenaar van de NV Stroocartonfabriek Hooites Beukema.

De geschiedenis van Hooites Beukema is onder te verdelen in een aantal periodes:

1– In 1869 wordt de strokartonfabriek opgericht door scheepsbouwer Roelof Hooites en huisarts Jacob Jan Beukema,

2– In 1895 wordt Jacomijna Hooites-Meursing, weduwe van Roelof Hooites, enige eigenaar door de familie Beukema uit te kopen,

3– In 1927 wordt de rechtsvorm van Hooites Beukema omgezet in een N.V.,

4– In 1948 verkoopt de N.V. de strokartonfabriek  “Hooites Beukema” aan het Stroverkoopbureau,

5– In 1977 wordt de fabriek voor altijd stopgezet. En in 1980 worden de fabrieksgebouwen gesloopt om plaats te maken voor woningbouw. 

Periode 1– Op een avond in 1867 rijdt huisarts dr. Jacob Jan Beukema na een bezoek aan een patient met koets en paard in Martenshoek in het water. Dit ongeluk wordt opgemerkt door een boer en tijdens het opwarmen bij het haardvuur in de boerderij vindt er een gesprek plaats over stro en vertelt de boer dat er in Leeuwarden fabriek gebouwd is, die van stro een soort papier maakt.

De eerste “strokartonfabriek” van Nederland is J.G. Kuipers & Co te Leeuwarden (van 1867 tot 1911).
In die tijd ging het stro naar Leeuwarden of naar Duitsland of werd verbrand.  

Nieuwsgierig geworden reist Jacob Jan Beukema naar Leeuwarden om de strokartonfabriek te bekijken. Ook reist Beukema naar de firma Connemann een strokartonfabriek te Leer.

Beukema vat het plan op om een dergelijke fabriek in Hoogezand te bouwen, maar het ontbreekt hem aan voldoende geld.
De broer van zijn vrouw Elsje Hooites, scheepsbouwer Roelof Hooites, had wel interesse in het plan omdat de bouw van houten schepen minder lonend was geworden. De vader van Roelof en Elsje Hooites, Ipe Annes Hooites, bezit drie scheepswerven.

In betere tijden zijn op de werven van de familie Hooites vele houten tweemasters gebouwd. 

Zie de indrukwekkende lijst met: 166 gebouwde houten schepen

Op het moment dat de eigenaar van de werf, Ipe Annes Hooites, in 1866 burgemeester van Hoogezand werd krijgt zijn zoon Roelof Hooites de leiding van de werf. Roelof Hooites is getrouwd met Jacomijna Meursing.

(Bron Stichting K.P. Boon)

hb 04

Jacob Jan Beukema en Roelof Hooites

In 1868 nemen de zwagers, scheepsbouwer Roelof Hooites en huisarts Jacob Jan Beukema, het besluit om samen een “Stroopapierfabriek” te beginnen. En gaan in 1869 een vennootschap onder firma aan.

Van de vader van Elsje en Roelof Hooites, Ipe Annes Hooites, wordt onderhands grond gekocht aan de oostkant van het Kalkwijksterdiep. De werf van Hooites (1) ligt aan het Winschoterdiep. De werf (2) is van Meursing. 

(Aan de andere kant van het Winschoterdiep loopt de weg van Groningen naar Winschoten)

kadaster1832

Jacob Jan Beukema en Roelof Hooites verzoeken in januari 1869 de Gedeputeerde Staten van de Provincie Groningen tot stichting van een “stropapierfabriek”. 

Enige ervaring met de stropapier industrie hadden de heren Beukema en Hooites niet. Daarvoor wordt deskundig personeel aangetrokken vanuit Ost Friesland Duitsland, namelijk:

– Johann Janssen, die baas wordt en zwager

– Hamme Hinderk Tamling als machinist.

Onder technische leiding van Janssen, uit de omgeving van Leer, wordt in 1869 de fabriek gebouwd.

(Bron Marten J. Tamling Hoogezand)

j-janssen

Johann Janssen

Zie meer informatie over Johann Janssen de familie Tamling

In het Duitse Ost-Friesland worden onderdelen van oude machines gekocht. En machines bij de firma Heuer en de firma Niebolt in Papenburg. In die tijd stonden er in Ost Friesland reeds zeven strokartonfabrieken.

Op 10 april 1869 vragen Roelof Hooites en Jacob Jan Beukema toestemming aan de raad van de gemeente Hoogezand  middels een brief (zie een kopie van de brief op de pagina Historie) tot de oprichting van de “Stroopapierfabriek”.

Kort daarop krijgen de heren Hooites en Beukema tijdens een raadsvergadering de gewenste toestemming en ook toestemming voor het plaatsen van stoomwerktuigen.

In een artikel van de Provinciale Drentse en Asser Courant is te lezen dat de bouw van de “Stroomstroopapierfabriek” in april 1869 is begonnen.

artikel 01041869

Als op 1 november 1869 de goedkeuring van het Stoomwezen wordt verkregen kan de productie van strokarton beginnen.

Hooites Beukema produceert al snel per week 10.000 kilo strokarton en een jaar later is de productie al 40.000 kilo.

hb 03De stempel van Hooites Beukema uit 1870.


In 1870 staan er 3 stoomwerktuigen in de fabriek met een totaal vermogen van 60 pk en werken er ongeveer 65 arbeiders bij Hooites Beukema. De arbeiders verdienen ongeveer tussen de één en negen cent per uur. De totale arbeidskosten voor deze 65 werklieden bedragen per week ongeveer 285 gulden.

In dat jaar wordt er al 70.000 kilo karton voor een bedrag van 60.000 gulden geëxporteerd naar Engeland.

De financiering van Hooites Beukema wordt in 1870 gedaan middels eigen leningen aan het bedrijf en middels leningen van particulieren. Daarvoor worden schriftelijke overeenkomsten getekend. (Op de pagina Historie staan enkele voorbeelden.)

Hooites Beukema omstreeks 1876 aan het Kalkwijksterdiep. 

(Bron Archief Hoogezand Sappemeer)hb 05

In 1876 telt de fabriek 7 stoomwerktuigen met een totaal vermogen van102 pk en werken er 54 mannen, 6 vrouwen, 6 jongens en 2 meisjes.

hb 06

Roelof Hooites overlijdt in 1877 en wordt begraven in het familiegraf op de hervormde begraafplaats in Hoogezand.

(Bron Nico Jan Meihuizen, Enschede)
hb 07Jacomijna Hooites -Meursing

Weduwe Jacomijna Hooites-Meursing vraagt haar broer, Anne Hooites Meursing, om haar belangen bij Hooites Beukema te behartigen.

(Bron Nico Jan Meihuizen, Enschede)

hb 08

Anne Hooites Meursing

In 1878 presenteert Hooites Beukema de producten van de fabriek op de wereldtentoonstelling in Parijs.

hb 09

Op woensdag 10 september 1890 vindt er naar aanleiding van een staatsonderzoek naar arbeidsomstandigheden in Nederland onder leiding van mr. J.D. Veegens een verhoor plaats van dr. Jacob Jan Beukema en Gerhardus Reints Koops, een werknemer van de fabriek.

Het recht van enquête is vastgelegd in de Grondwet van 1848, waarmee Nederland een parlementaire democratie werd. Tijdens de verhoren die in het hele land plaatsvonden kwamen veel misstanden naar voren gekomen waarna de arbeidsomstandigheden verbeterd werden.

(Zie het verslag van het verhoor van de toenmalige mede-eigenaar J.J. Beukema en een werknemer G.R. Koops)

Zie het verslag van het verhoor van J.J. Beukema en G.R. Koop

Een kaart van Hoogezand.

Op de kaart zijn de gebouwen van Hooites Beukema blauw ingekleurd en de opslag van stro geel.

Bijzonder is dat Hooites Beukema op de kaart ten onrechte als Aardappelmeelfabriek wordt aangegeven.

kaart-1870-1925

Jacob Jan Beukema overlijdt in 1891 en wordt begraven in het familiegraf op de hervormde begraafplaats te Hoogezand.

Omdat zoon Frederik (Frits) Faber Beukema nog studeert aan de universiteit van Leiden heeft Anne Hooites Meursing de dagelijkse leiding.

Als Frits in 1892 zijn studie afgemaakt heeft, gaat hij bij Hooites Beukema werken en dan blijkt dat hij, vanwege een generatieconflict, niet kan samenwerken met Anne Hooites Meursing.

Periode 2– In 1895 wordt Jacomijna Hooites Meursing, de weduwe van Roelof Hooites, enige eigenaresse van de strokartonfabriek door de familie Beukema uit te kopen.

De totale waarde van de fabriek (inclusief voorraden, contanten, diverse onroerende zaken, weilanden, etc.) is 563.328 gulden,

En tevens wordt het bedrag bepaald dat Jacomijna Hooites-Meursing moet betalen om enige eigenaar te worden.

Dit wordt door het tekenen van de akte op 10 augustus 1895 bij notaris Spruijt geregeld.

ontbinding-vennootschap-1895

(De zoon van Jacob Jan Beukema, mr. Frederik Jacob Beukema gaat werken bij strokartonfabriek W.A. Scholten. En start in 1896 samen  met Jan Evert Scholten een nieuwe strokartonfabriek te Hoogezand. In 1899 wordt Beukema door een conflict alleen eigenaar (Beukema & Co). Het bedrijf aan de Meint Veningastraat bestaat nu nog onder de naam: “Eska Graphic Board”, net als W.A. Scholten te Sappemeer.)

Anne Hooites Meursing krijgt alleen de leiding van de fabriek.

De achternaam van Anne Hooites Meursing is net als zijn zuster Jacomijna, Meursing. Op 25 juni 1894 krijgt Anne Hooites Meursing toestemming van koningin-regentes Emma dat zijn zoons, Wijbrandus en Kornelis, officieel de achternaam Hooites Meursing mogen voeren.

In de nacht van II op 12 juli 1901 ontstaat er brand. De fabriek brandt bijna volledig af.

(Bron Arend en Jan Gruis)

hb 10

De brand is ontstaan in een stoommachine. De fabriek is weliswaar verzekerd, alleen veel te laag. De machines en toebehoren zijn niet verzekerd. Op dat moment komen er 140 werknemers door de brand zonder werk. En mede o.a. de stro en turfschippers zijn gedupeerd.

Op 8 augustus 1901 vindt een aanbesteding plaats voor de herbouw van de fabriek. De architect is A. Schreuder. De laagste inschrijving is van H.J. Kerstholt te Foxham voor 24940 gulden.

Een foto van rond 1905 met enkele personeelsleden. 

(Bron Marten Tamling)

personeel rond 1905

Links staand Johann Tamling en rechts Johann Janssen.

In 1905 gaat de eigenaresse, Jacomijna Hooites Meursing wonen in Villa Vredenrust aan de Ubbo Emmiussingel in Groningen, die in haar opdracht gebouwd is door de Groninger architect A.Th. van Elmpt.

In de villa is een prachtig glas en lood raam met de strokartonfabriek Hooites Beukema. Het raam werd ontworpen door Johannes Willem Gips.

(Bron From Wikimedia Commons, the free media repository)
hb 11

In 1909 wordt het 40-jarig bestaan van de fabriek gevierd. De buurt “Beneden Kalkwijk” heeft een feestelijk aanzien o.a. met vlaggen. De eigenaresse Jacomijna Hooites-Meursing wordt door het personeel uitgenodigd het 40-jarig bestaan met hen te vieren. Tevens wordt gevierd dat Johann Janssen 40 jaar bij de fabriek werkt. De arbeiders brengen een serenade met muziek en verlichting met Bengaals vuur.

In maart 1910 overlijdt Jacomijna Hooites Meursing op 66 jarige leeftijd en zij wordt begraven in het familiegraf op de hervormde begraafplaats te Hoogezand.

Het totale vermogen van Jacomijna Meursing bedraagt in 1910 iets meer dan 3 miljoen gulden.

Omgerekend zou dat nu (x 40) ongeveer 120 miljoen gulden (ongeveer 54,4 miljoen euro) zijn.

De fabriek (inclusief diverse onroerende goederen na aftrek van schulden) is getaxeerd op 636.851 gulden.

Er zijn twee erfgenamen Geesiena Jacomijna Krull (10 jaar), dochter van Geesiena Hooites (overleden in 1901) en broer Anne Hooites Meursing.

In het testament van Jacomijna Meursing is een “Legaat tegen inbreng” opgenomen.

Opgenomen is dat tegen inbreng van 300.000 gulden Anne Hooites Meursing de strokartonfabriek kan verwerven.

Deze constructie is vergelijkbaar met een koopoptie tegen een vaste koopprijs.

Het legaat tegen inbreng heeft tot doel te voorkomen dat de legitimarissen rechten zouden kunnen doen gelden op de activa van de strokartonfabriek.

Broer Anne Hooites Meursing wordt eigenaar van de strokartonfabriek Hooites Beukema en eigenaar van villa Vredenrust.

Strokarton van Hooites Beukema wordt verkocht onder de merknaam “Red Star”.

In september 1911 wordt de merknaam “Red Star” ingeschreven bij “MARQUES INTERNATIOALES” onder nummer 11316.

hb 12

In 1912 is er reeds aandacht voor het milieu, dan verschijnt het rapport van de “Commissie voor de reiniging van het afvalwater van Stroocarton- en Aardappelmeelfabrieken”. Het rapport bevat resultaten van een onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Nijverheid en Handel, dato 22 juni 1908.

In 1912 zijn er 20 strokartonfabrieken in Nederland, waarvan 18 in de provincie Groningen, 1 in Leeuwarden en 1 in Coevorden.

De gezamenlijke wekelijkse productie bedraagt 3.880.000 kg karton met een hoeveelheid afvalwater van 116.400 m3. Dat is 30 m3 per 1000 kg karton. 

Volgens het rapport is er 1350 kg stro nodig om 1000 kg karton te kunnen produceren. Dan verwerken de strokartonfabrieken gezamenlijk (3.880.000 : 1000) x 1350 = 5.238.000 kg stro per week. Per jaar is dat x 50 weken = 261.900.000 kg stro. Bij een gemiddelde prijs van f 15,- per 1000 kg blijkt de waarde van de verwerkte stro 261.900 x f 15,- = f 3.928.500,- per jaar.

Er zijn ten tijde van het rapport ongeveer 2200 arbeiders in deze industrie werkzaam.

Door de commissie wordt aanbevolen dat er tanks, bevloeiingsvelden of continufilters, gebruikt worden.

(Bron Arend en Jan Gruis)

hb 13

Op 7 april 1917 verleent Anne Hooites Meursing de procuratie aan zijn zoon Wijbrandus Hooites Meursing.

hb 14

In 1917 wordt in Engeland onder nummer 380313 de merknaam “Red Star” door Anne Hooites Meursing aangevraagd bij het Patent Office “Trade Marks Branch”. 

hb 15

Op 6 maart 1919 wordt de merknaam “Red Star” in Engeland geregistreerd.

In november 1924 overlijdt Anne Hooites Meursing en wordt begraven op de Noorderbegraafplaats te Groningen.

Het totale vermogen van Anne Hooites Meursing in 1924 is 1.155.913 gulden.

De strokartonfabriek (exclusief andere onroerende goederen) is gewaardeerd op 235.735 gulden.

Zijn vrouw Janke Meursing-Boon en de zonen Wijbrandus en Kornelis erven Hooites Beukema.

Periode 3– In 1927 wordt de rechtsvorm van Hooites Beukema omgezet in een Naamloze Vennootschap.

De naam wordt dan N.V. Stroocartonfabriek Hooites Beukema.

De directeuren zijn: Wijbrandus en Kornelis Hooites Meursing en commissaris: Janke Meursing-Boon.

Maatschappelijk Kapitaal 240.000 gulden.

Zie de statuten van de N. V. Stroocartonfabriek Hooites Beukema van 28 april 1927

nv1929

V.l.n.r. Antje Hooites Meursing-Dethmers, Janke Meursing-Boon, Wijbrandus Hooites Meursing,  en zoon Anne (Hans), Kornelis Hooites Meursing en Margaretha Hooites Meursing-Efriede Eiffert.

Op 27 december 1929 wordt een “Notarial Declaration” ondertekend bij notaris Denijs te Slochteren waarin de rechten van de merknaam “Red Star” van de overleden Anne Hooites Meursing geregeld worden.

Zie de Notarial Declaration van 27 december 1929 van notaris Denijs 

De jaren 20 en 30 zijn roerige jaren. Stakingen, gebrek aan grondstoffen, stagnatie in de verkoop van karton en/of storingen aan machines leggen de fabriek soms geheel of gedeeltelijk voor kortere of langere tijd stil. De arbeiders worden dan deels of geheel ontslagen. Zie op de website enkele nieuwsberichten.

In één van de nieuwsberichten is te lezen dat de stoommachine niet optimaal functioneert. Daarom wordt besloten om een nieuwe stoommachine van Stork te plaatsen.

R. Bloem uit Wildervank voert het werk van het ketelhuis en de machinekamer uit voor 42.988,- gulden.

In het midden de stoommachine van Stork en rechts daarvan de draaistroomgenerator van de Heemaf.

(Bron HCO Zwolle)
hb 16

In 1930 wordt vanwege de nieuwe stoommachine een nieuwe schoorsteen gebouwd. Ter gelegenheid van de nieuwbouw staat de vlag op de schoorsteen. De twee bestaande schoorstenen worden later gesloopt.

(Bron Arend en Jan Gruis)

hb 17

In de machinekamer staat een 700 KVA draaistroomgenerator.

Technisch Bureau Hofman te Hoogezand krijgt de opdracht om een volledig nieuwe elektrische installatie aan te brengen voor een bedrag van 8500,- gulden.

In de fabriek is een totaal vermogen van 365 pk aan elektromotoren.

Op vrijdag 18 juni 1937 sluiten de directeuren van 19 strokartonfabrieken (9 N.V.’s en10 coöperaties) in restaurant Riche in Groningen een contract over een gezamenlijke  prijzen en productieregeling.

Namens Hooites Beukema heeft Wijbrandus Hooites Meursing getekend. (Op de foto staand derde van links is Wijbrandus Hooites Meursing en de onderste handtekening is van hem).

(Bron De mensen van de strokarton)
hb 18

Tijdens de tweede wereldoorlog liggen de meeste strokartonfabrieken op last van de bezetter stil wegens een tekort aan brandstoffen.

Hooites Beukema heeft in de oorlog vanaf 1941 geen karton meer geproduceerd.

In 1941 geeft de bezetter opdracht dat de Vereniging van Nederlandse Strocartonfabrikanten geliquideerd moet worden.  En op 1 september 1941 wordt (min of meer gedwongen door de bezetter) het “Verkoopkantoor Strocarton” opgericht. Het kantoor wordt in eerste instantie gevestigd bij W.A. Scholten te Sappemeer.

In 1942 geeft de bezetter toestemming aan zeven bedrijven om karton te produceren en in 1943 wordt dat teruggedraaid tot vijf bedrijven.

In 1946 treden de aangesloten Strokartonfabrieken in het buitenland op onder de naam Netherlands Strawboard Selling Organisation, afgekort NESSO. (Later verzorgt NESSO ook de binnenlandse verkoop van karton.)

Op 10 oktober 1946 draait Hooites Beukema weer.  

Periode 4– In 1948 verkoopt de N.V. van de familie Hooites Meursing de Strokartonfabriek Hooites Beukema aan de N.V. Stroverkoopbureau.

(De N.V. Stroocartonfabriek Hooites Beukema wordt in 1958 omgezet in N.V. Beleggingsmaatschappij “Hooites Beukema” met Wijbrandus Hooites Meursing als enige aandeelhouder.)

aankoop hb

Het Stroverkoopbureau wilde aanvankelijk een nieuwe strokartonfabriek bouwen, echter daar kregen ze van de overheid geen toestemming voor.

Daarom is Hooites Beukema van de N.V. van de familie Hooites Meursing gekocht.

Het terrein en de gebouwen worden vanwege de slechte staat overgenomen voor een bedrag van 127.157 gulden (volgens de jaarrekening van 1976).

De N.V. Stroverkoopbureau is opgericht in 1936 omdat dat jaar de stroprijzen daalde tot f 2,50 per ton. 
Het kantoor werd gevestigd te Hoogezand naast de woning van de heer U.D. Reinders, die tot voorzitter directeur werd benoemd. Links Hotel Faber en recht tegenover de brug de woning van U.D. Reinders.

faber en woning reinders

Als snel traden ruim 3000 stroverbouwers uit Groningen, Drenthe en Noord Overijssel toe als lid.

Na de aankoop van “Hooites Beukema” wordt de N.V. Stroverkoopbureau omgezet in de coöperatieve vereniging “De Combinatie”.

De Combinatie wordt bestuurd door 5 personen met de heer U.D. Reinders als algemeen voorzitter.

Er zijn 2 afdelingen:
– Afdeling verkoop van stro onder leiding van de heer U.D. Reinders en
– Afdeling verwerking, die Hooites Beukema exploiteerde onder dagelijkse leiding van gedelegeerd bestuurslid ir. T.A. Edzes.

hb 19

Links ir. T.A. Edzes en rechts U.D. Reinders.

Op (zondagmorgen) 23 juli 1950 wordt rond  03.15 uur brand ontdekt in de fabriek. De brand wordt bestreden door meer dan 100 brandweerlieden. Het kantoor, het ketelhuis en de papierbanen kan de brandweer behouden, de rest brandt af. De brand is vermoedelijk ontstaan op zaterdagavond door laswerkzaamheden  op de hakselzolder.

(Bron Arend en Jan Gruis)

hb 20

Op de linker foto inspecteren Tjarko Edzes (midden), technisch bedrijfsleider Douwe Bakker (rechts) en vermoedelijk Roelof Hellemans (links) de schade. Rechts een deel van de schade aan de fabriek.

(Bron Arend en Jan Gruis)

hb 21


Anderhalve maand na de brand start aannemersbedrijf Meijering en Benus uit Stadskanaal met de herbouw van de fabriek.

In het midden de opzichters Smallenbroek, Boiten en Prins.

hb 22

De tweede foto van links het bestuur van links naar rechts de heren Dillingh, Hesse, Schillhorn van Veen en Reinders (de heer Edzes is niet aanwezig). Daarnaast wordt een koker naar boven gehesen. (In de koker wordt stro samen met water en kalk gekookt.) Het nieuwe gebouw rechts is 32 meter hoog.

In de fabriek worden o.a. de volgende nieuwe machines geplaatst

(Bron aantekeningen Douwe Bakker met o.a. de prijzen):
hb 23

De nieuwe fabriek is groter dan voor de brand. Ook het gespaarde gedeelte wordt verbeterd en gemoderniseerd. Getracht is de capaciteit met een derde te verhogen.

De fabriek wordt in december 1951 weer opgestart.

De fabriek vanaf het spoor en de Paralelweg gezien aan het Kalkwijksterdiep.

(Bron Archief Hoogezand Sappemeer)
hb 24a

In een voorlopige vergunning voor de Hinderwet van de Arbeidsinspectie van 28 februari 1952 blijkt dat er 38 elektromotoren met een gezamenlijk vermogen van 880 pk in de fabriek gebruikt worden.

hb 25

Een groepsfoto (rond 1952) o.a. met bestuur en leidinggevend personeel van Hooites Beukema en Stroverkoopbureau.

Genomen tijdens een feest in Hotel Faber ter gelegenheid van vermoedelijk het 25 jarig jubileum van de heer Houwing bij Hooites Beukema.

(Bron Arend en Jan Gruis)

hb 26

Met o.a. de heer en mevrouw Koen Bakker, J. Boiten, A.G. Hesse, voorzitter Uko Reinders, J. Boiten, A. Smallenbroek, K. Prins, F. Stol, de heer en mevrouw Houwing, de heer en mevrouw Edzes, Hugo Reinders, de heer en mevrouw Gruis, Date Schillhorn van Veen en rechtsboven mijn vader en moeder.


Advertentie uit het boek “Hoogezand-Sappemeer in 1953”
hb 27

In 1955 wordt overgestapt van kolen naar een olie gestookte ketel.

De nieuwe tanks staan rechts op de foto. 

tekening HB

Het bestuur, kantoor en leidinggevend personeel van rond 1957.

hb 28

Met o.a. onder H.T.J. Reinders, T.A. Edzes, voorzitter G.M. Lambers, D.H. Schillhorn van Veen, K. J. Bakker, J. Houwing, boven A. Smallenbroek, A. Oosterwold, Alie Knollema, Hauke Abbas, D. Gruis en D. Bakker 

Rond 1962 blijkt dat het resultaat van de nieuwbouw er zijn mocht, want met 3 in plaats van 4 banen wordt een productiestijging bereikt van 50 % met 10 % minder personeel  en ook de warmte economie wordt sterk verbeterd (hierdoor wordt brandstof bespaard). Het heeft ongeveer tien jaar geduurd voordat de financiële gevolgen van deze dure ingreep zijn terugverdiend.

Gememoreerd mag worden dat tijdens de 18 maanden durende bouwperiode het personeel werd aangehouden.
De bedrijfsschadeverzekering die gelukkig enige maanden tevoren werd afgesloten, dekte echter slechts een enkel jaar.

Personeel kantoor: van links naar rechts dhr. Patijn, Alie Knollema, invalkracht Klaziena Knollema en Anneke Bruins.

(Bron Alie Knollema)

hb 29

Personeel van baan 1.
Met o.a. Kars Hut, Jan Zuidema, Jan Schaapstal, Karel Smedes, opzichter A. Oosterwold, Harm Zuidema en Jacob Smallenbroek.

(Bron Archief Hoogezand Sappemeer)

hb 30

Schema kartonproductie: Van aanvoer van stro tot het product karton.

hb 31

1. Aanvoer van stro op de weegbrug, 2. Stro ontdoen van touw en ijzerdraad, 3. Hakselmachine, 4. Vullen van de koker, 5. Kollerstenen, 6. Hollander, 7. Knopenvanger in het begin van de Kartonbaan, 8. De zeef, 9. Droogpartij, 10. Eind van de Kartonbaan.

Teun van de Zijde, G. Brommer en Chris Meijer bij het karton aan het eind van de Kartonbaan.

(Bron Annemarie Lameijer Nieuweschans)

hb 32

De opslagloods met links Willem Hendriksen en daarnaast technisch bedrijfsleider Douwe Bakker.

loods-hb

Op 20 november 1965 vindt in het Parkhotel te Sappemeer een personeelsfeest plaats. Namens het bestuur vertelt dr. H.T.J. Reinders dat het bedrijf een goed jaar heeft gehad en dat er onderhandelingen gestart zijn om een kartonnagefabriek te kopen. Een kartonnagefabriek maakt van karton o.a. allerlei soorten en maten verpakkingen.

hb 33

dr. H.J.T. Reinders

De kartonnagefabriek Jac. Molenaar te Zaandam wordt overgenomen.

In 1966 bestaat NESSO 25 jaar (1941 – 1966).

NESSO is een verkoopkantoor van strokarton van de aangesloten strokartonfabrieken.

Het kantoor is gevestigd aan de Turfsingel 46 te Groningen.

Op dat moment zijn er acht coöperaties en acht naamloze vennootschappen bij NESSO aangesloten.

Vergaande samenwerking zorgt voor vergroting van de export, een evenwichtig prijsbeleid en een verbetering van het productieproces.

Er worden bijvoorbeeld afspraken gemaakt hoeveel karton elk bedrijf mag produceren.

Een voorbeeld van productieafspraken op 1 augustus 1954

(Bron aantekeningen Douwe Bakker):
hb 34

In september 1969 presenteren de drie kartonfabrieken van Hoogezand Sappemeer, Hooites Beukema, W.A. Scholten en Beukema & Co, gezamenlijk de producten die gemaakt worden van hun karton op een tentoonstelling (FIKS) op het veilingterrein te Sappemeer.

(Bron Douwe Bakker)

hb 35

Op de stand van Hooites Beukema zijn o.a. de verpakkingen van bekende merken zoals Heineken, Amstel Bier, Persil, Friki en Witte Reus te zien.

(Bron Douwe Bakker)
hb 36

In 1969 wordt het Kalkwijksterdiep gedempt.

(Bron Douwe Bakker)

hb 37

In 1971 wordt overgestapt van een olie naar een gasgestookte ketel.

In 1974 wordt NESSO opgeheven. Het uittreden van vier fabrikanten is de doodsteek voor NESSO. De 35 personeelsleden van NESSO worden ontslagen.  Voor Hooites Beukema is het stoppen van de NESSO slecht nieuws.

In juli 1974 wordt Daniël Gruis benoemd van procuratiehouder tot directeur van Hooites Beukema. Daniël Gruis is werkzaam bij Hooites Beukema vanaf 1946.

(Bron Arend en Jan Gruis)
hb 38

Na het sluiten van NESSO bundelen de strokartonfabrieken De Vrijheid en Hooites Beukema de verkoop en richten daarvoor Kartexco (Karton Export Combinatie) op. Kartexco is gevestigd in Veendam.

De resultaten van kartonnagefabriek Jac. Molenaar blijven uit door zwaar tegenvallende afzetmogelijkheden. De kartonnagefabriek wordt in 1975 gesaneerd en het pand dat nog maar een aantal jaren oud is, wordt uiteindelijk verkocht.

Volgens een krantenartikel van het Nieuwsblad van het Noorden van 8 mei 1976 wordt het gerucht steeds sterker dat Hooites Beukema met sluiting bedreigd wordt. De strokartonfabriek staat nu al meer dan 100 jaar in Hoogezand. Inmiddels ingeklemd tussen woonhuizen. De chauffeurs van de vrachtwagens met balen stro hebben al hun behendigheid nodig om het fabrieksterrein op te rijden. Het stro komt van ongeveer 200 boeren die bij de coöperatie zijn aangesloten. Er zijn tientallen vakbondsleden bij Hooites Beukema werkzaam. Een NVV-kaderlid zegt dat er geknokt moet worden tegen een eventuele sluiting. Het gaat immers om het bestaan van velen.

De werknemers begrijpen niet waarom de fabriek zou moeten sluiten. Iedereen is erover eens: Het product dat gemaakt wordt is prima. Er wordt gezegd dat er een waterzuivering aangelegd moet worden en dat zou te duur zijn voor het bedrijf. De werknemers vragen zich af waarom grote concerns in de strokarton wel subsidie krijgen en Hooites Beukema niet.

Hooites Beukema nu gelegen aan de Beukemastraat, gezien vanaf de Hoofdstraat.

(Bron Archief Hoogezand Sappemeer)
hb 39

Op vrijdag 1 oktober 1976 krijgen de werknemers van strokartonfabriek Hooites Beukema te horen dat de fabriek dicht gaat. Voor de ruim honderd werknemers wordt ontslag aangevraagd. De hoge grondstofprijzen, de grote voorraden en de naderende milieuverplichtingen maken verder gaan onmogelijk. De werknemersorganisaties krijgen een afvloeiingsregeling voor het personeel aangeboden.

HB sluiting 1976

Interview met directeur Daniël Gruis: Hooites Beukema maakte in z’n goede jaren 330 ton strokarton per week. Momenteel is dat 80 ton, waarvan een groot deel wordt opgeslagen. Met deze bezetting en productie hadden we het niet kunnen redden. We werkten de laatste jaren met verlies. Niet zo verschrikkelijk groot maar dat komt omdat de boeren geen geld voor hun geleverde stro hebben gekregen. De bonden houden daar geen rekening mee, maar toch. Het verdwijnen van NESSO is voor ons noodlottig geweest. NESSO was een prachtige samenwerking met een productieregeling en prijsafspraken. Door het verdwijnen van NESSO konden we niet meer meedoen met de concurrentiestrijd.

Periode 5– Op 29 april 1977 om 11.00 uur wordt de fabriek voorgoed stopgezet.

Met een drankje heeft het personeel afscheid genomen.

HB 1977

Op de achtergrond strokartonfabriek Hooites Beukema en de tweede woning van links is de woning van de familie Douwe Bakker.

douwe-bakker

Op 11 januari 1978 overlijdt Technisch Bedrijfsleider Douwe Bakker aan een ongeneeslijke ziekte.

De laatste voorraad karton wordt door directeur Gruis aan Engelsen verkocht.

Links begroeting in het kantoor en rechts in de loods met op de achtergrond het laatste karton.

(Bron Arend en Jan Gruis)hb 40

Op 19 september 1980 wordt de voormalige strokartonfabriek door springmeester Jaap Ellens van sloopbedrijf A. Jager uit Midwolda met springstof opgeblazen. Voor de pijp gebruikt Ellens 2250 gram iremite dat in 9 gaten in de schoorsteen wordt aangebracht en voor het hoofdgebouw wordt 50 kg iremite gebruikt verdeeld over 330 ladingen. Er wordt 400 meter slagsnoer gebruikt.

Om precies twee minuten over twee wordt het fluitsignaal gegeven. Er volgt een lichte knal en enkele seconden later valt de schoorsteen.

(Bron Archief Hoogezand Sappemeer)
hb 41

De pijp breekt in stukken uiteen precies waar de springmeester Jaap Ellens hem wil hebben. Een minuut later volgt het tweede fluitsignaal. Opnieuw een knal en gaat het hoofdgebouw neer.

(Bron Archief Hoogezand Sappemeer)

hb 42

Er volgt een applaus van het duizendkoppige publiek. In enkele seconden is het levenswerk van de beide zwagers Roelof Hooites en Jacob Jan Beukema vernietigd.

Video van de sloop van de fabriek.

Op het terrein van de voormalige strokartonfabriek worden ruim 100 woningen gebouwd.

De volgende straatnamen herinneren aan de voormalige Strokartonfabriek Hooites Beukema: Beukemastraat, Hooiteslaan, Meursinghof, Stroolaan en Cartonbaan.

Bronnen o.a: het archief van de gemeente Hoogezand-Sappemeer; Groninger Archieven Groningen, artikelen uit diverse kranten, o.a. de volgende boeken HOOITES MEURSING A FAMILY HISTORY, het geslacht Meursing, Rapport der Commissie voor de reiniging van het afvalwater van Stroocarton en Aardappelmeelfabrieken, Nesso 8 plus 8, Op papier gesteld en Internet (o.a. De mensen van het strokarton).

Met vriendelijke groet, Jan Douwe Bakker

Opmerking:

Het onderzoek naar de voormalige strokartonfabriek is nog gaande.

Mocht u informatie of foto’s, films, anekdotes, artikelen en/of aanvullingen of verbeteringen hebben over Hooites Beukema dan graag een reactie naar hooitesbeukema@videowerk.nl.

(Ook indien u personen op foto’s herkent dan graag een reactie.)