Pagina "Stoom"

Van stro tot karton

Het proces “Van stro tot karton” bij voormalig strokartonfabriek Hooites Beukema aan de Beukemastraat te Hoogezand.
(Bron van onderstaande foto's Jan Gruis of Douwe Bakker, behalve o.a. de linker foto: Publicité Campagne Hilversum, foto rechts Beeldbank Hoogezand-Sappemeer)

HB1

Voor de fabricage van strokarton bij Hooites Beukema gebruikte men rogge-, tarwe-, haver- en gerst stro, dat in geperste pakken per vrachtwagen bij de fabriek werd aangevoerd.
Op de weegbrug werd de stro gewogen (foto dhr. Roukema).

HB2

Nadat de pakken van de touwen of ijzerdraden (op de foto Derk Dob) waren ontdaan, werd het stro door een hakselmachine op een lengte van 5-7 cm gesneden.

HB3

Vervolgens werd het stro naar een silo gezogen boven in de fabriek en getransporteerd en gestampt in kokers (rechts Emmo Spieker).

HB4

Tegelijk werd kalkmelk via de rechter pijp toegevoegd. Als de koker vol was werd het gat afgesloten met een deksel (foto dhr. Werkman).

HB5

Na afsluiting van deze kokers werd stoom toegevoegd en werd het stro gedurende enkele uren onder druk gekookt. Op de linker foto is de elektromotor van de koker te zien en op de rechterfoto de deksel.

HB6

Door de chemische werking tijdens het koken werden de harde delen van het stro geweekt, waardoor het mogelijk werd de strovezels later zonder beschadiging te verwerken. Na het koken werd de gekookte strostof in grote bunkers gestort, waaruit deze geleidelijk in de Kollergangen ging.
(Bron Anne-Marie Lameijer, Nieuweschans)

HB7

molenstenen draaiden.

Deze machines bestonden uit grote, ronde, ondiepe ijzeren bakken, waarin twee zware molenstenen draaiden.HB8

De gecombineerde bewerking van rollen en wrijven scheidde de vezelbundels gedeeltelijk van elkaar. Daarna werd de massa, met water verdund, in de hollander bewerkt. Dit was een grote kuip van beton, waarin de vezelpap tussen de messen werd vermalen die zich op de bodem van de kuip bevonden en die waren bevestigd rondom een grote draaiende rol. Op de linker foto loopt de hollander vol (foto dhr. Mandema) en de rechter foto loopt de vezelmassa weg naar de stofkuip.

HB9

De massa stroomde daarna vermengd met een grote hoeveelheid water als een zeer dunne vezelstof op de kartonbaan. Op de rechter foto is Kas Hut in de knopenvanger bezig om de knopen van stro en andere harde bestanddelen handmatig te verwijderen. 

HB10

Vervolgens vloeide de dunne vezelstof op een nylonzeef (voorheen werd een koperzeef gebruikt) zonder einde, die even breed was als de machine zelf en over een groot aantal kleine geleiderollen draaide. Het water vloeide weg door de zeef, zodat de strovezels als een doorlopende natte vezelmat op de zeef bleven liggen. 
Door meer of minder stropap op de zeef aan te brengen werd de dikte van het karton mede geregeld. 
Het wegvloeien van het water werd nog bevorderd door zuigkasten, die het water door de zeef heen uit de kartonbaan zogen.

HB11

Om nog meer water te verwijderen leidde men de kartonbaan dan tussen lichte en vervolgens tussen zware walsen door, waarbij de stoflaag door eindeloze wollendekens werd gesteund.

HB12

Omdat het niet mogelijk was al het water uit de kartonbaan te zuigen en te persen zonder het karton te beschadigen, moest het overgebleven water verdampen in het speciaal voor dat doel ingerichte deel van de machine. 
De vochtige baan werd daar namelijk over door stoom verhitte draaiende cilinders geleid, totdat het karton een normaal vochtgehalte had.

HB13

Jacob Smallenbroek en Gerrit Sloots met rechts de plakkerij.

plakkerij

Links een rol beplakkingspapier. Het karton kon op verzoek beplakt worden met papier met behulp van stijfsel. Er waren wel 30 kleuren papier beschikbaar. Behalve de bovenkant werd soms ook de onderkant beplakt. Rechts de koelcilinder.

HB14

Het karton werd op maat gesneden.

HB15

Links beplakt karton en rechts het einde van de kartonbaan. De personen van links naar rechts Teun v.d. Zijde, G. Brommer en Chris Meijer.

HB16

Karton kon in de kleverij 2 of 3 of 4 lagen dik geplakt worden en vervolgens op het gewenste formaat op de snijmachine versneden worden. Rechts.brengt de chauffeur (dhr. Eggens) het geproduceerde karton met de heftruck naar de opslagloods.

HB17

En uiteindelijk werd het karton naar de klant vervoerd.

(Bron linker foto: Folkers, Groningen)

HB18

Schema productie van stro tot karton

hb 31

Zie de pagina Stoom